Bài thuyết đạo – Tin thờ Thượng Đế

Bài thuyết đạo – Tin thờ Thượng Đế

(Bài thuyết đạo của Ngài Ngọc Giáo Sư Trần Quốc Luyện tại Trung Hưng Bửu Toà, 9/1/Đinh Mão – Đại Đạo năm thứ 62-1987).

Kính thưa……

Mỗi độ xuân về, muôn hoa tươi thắm, vạn vật hồi sinh, lòng người hoà điệu cùng Trời Đất, cùng vạn vật, cũng tự thấy lâng lâng một niềm phấn khởi vô hạn, bất giác tôi chợt nghĩ đến cảnh muôn chim én từ các miền xa xôi bay về sưởi ấm ánh nắng xuân vàng trời Ngũ Hành Sơn và hôm nay đang tụ họp quây quần rộn rịp nơi tổ ấm. Đó là cảm nghĩ xúc động của tôi trước quang cảnh chư Thiên phong Chức sắc và đạo tâm nam nữ về họp đông đủ tại Hội Thánh để chào mừng ngày lễ Thánh Đán Đức Chí. Trong tinh thần phấn khởi hân hoan ấy, tôi chân thành kính gởi đến quí Đạo Trưởng Thiên phong Chức sắc Lưỡng Phái, Lưỡng Đài cù toàn thể đạo tâm lời trang trọng chúc mừng “Tân xuân đại hỷ”.

Lễ Thánh Đán Chí Tôn ở vào thời điểm đầu xuân là ngày lễ rất quan trong trong năm của Giáo hội chúng ta, có ý nghĩa đặc biệt vô cùng sâu rộng, vô cùng sáng tạo, nhưng ai cũng có sẵn trong mỗi người. Các nhà khoa học gọi đó là bản năng tín ngưỡng. Đó là cái bản năng phú tánh khiến con người luôn luôn hướng lên, nhìn cao xanh để tìm một thế lực vô hình , rất hùng vĩ, rất cảm thông, để cứu gíup mình trong hòan cảnh nguy nan, khốn cùng, đau khổ, tuyệt vọng, cũng như để bày tỏ tâm sự ước mơ những gì hay đẹp nhất, cao siêu nhất và an lạc nhất của của kiêp người. Quả thật, đó là nhu cầu thiết yếu nhưng thầm kín nhất trong lòng mọi người.

Tâm trạng chung trên thế giới nhân loại ấy cũng là tâm trạng của dân tộc ta từ ngàn xưa. Biết bao câu ca dao tục ngữ hay thơ văn chứng minh rõ điều nầy, ta có thể kể một vài câu tiêu biểu như:

“Non cao ai đắp nên cao,
Sông kia biển nọ, ai đào mà sâu?”.
Hoặc như câu: “Dù ai nói ngược nói xuôi,
Ta đây vẫn giữ Đạo Trời khăng khăng”.

Hoặc ai oán như Chinh Phụ Ngâm của Đoàn Thị Điểm

“Thuở trời đất nổi cơn gió bui
Khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên.
Xanh kia thăm thẳm từng trên
Vì ai gây dựng cho nên nỗi nầy !”.

Sơ lược như vậy cũng quá đủ để khẳng định rằng lòng tin thờ Thượng Đế là một bản năng tự nhiên của con nguời không kể xưa nay.

Lòng tin thờ Trời vố tự phát trong nhân dân và trở thànhý thức tín ngưỡng sâu sắc có hệ thống đường lối. Đầu đời Hùng Vương dựng nước đã có xây đền thờ Trời gọi là Kính Thiên lĩnh điện trên núi Tam Đảo (Phú Thọ). Khu đền Hùng gồm có 3 ngôi: Đền Kính Thiên là Đền Thượng, Đền Trung và Đền Hạ. Đền Thượng thờ Trời, Đền Trung thờ các vị Vua Hùng, Đền Hạ thờ các vị tướng sĩ thời Hùng Vương.

Nhờ đạo lý thờ Trời mà đời Hùng Vương, nhân dân đã sống trong nền nếp đạo đức, thái bình hạnh phúc.

“Thế vị cạnh tranh tề thịnh trị,
Dân vô tập nguỵ đắc thuần phong”.

(Đời chẳng tranh giành, sống cảnh thanh bình thạnh trị, nhân dân không gian dối, nhờ giữ thuần phong mỹ tuc).

Đạo tin thờ Trời càng ngày càng lan rộng ăn sâu vào các lãnh vực sinh hoạt con người và xã hội, nhà nông tin thờ Trời mong đặng mưa hoà gió thuận, mùa màng phong nẫm, nhà công nghệ tin thờ Trời, cúng ông Thiên ngày mồng 9 tháng giêng mong được phát triển khả năng nghề nghiệp, tăng gia sản xuất, vua quan thờ cúng Trời ở Đàn Nam Giao để cầu quốc thái dân an. Lòng tin thờ Trời đã tỏ thành ý chí độc lâp, tự cường, bất khuất của dân tộc như lời thơ của Lý Thường Kiệt:

“Nam quốc sơn hà Nam Đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại Thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư”.,

Lòng tin thờ Trời càng ngày trở nên đạo lý sinh tồn nguồn sống mãnh liệt của dân tộc, một khi ý thức đạo đức, tâm linh còn phát triển do tinh thần dung hợp Tam Giáo: Nho, Thích, Đạo thời Lý Trần như lời vua Trần Thái Tông:

Nhân vị mê vọng phân Tam Giáo
Liễu đắc để đồng thị nhứt căn”.

(Người ta bị mê vọng mờ ám, phân chia ra làm 3 tôn giáo khác nhau, kỳ thực xét đến nguồn gốc, chỉ có một mà thôi!).

Đó là thuyết Tam Giáo Đồng Nguyên . Tiến mạnh hơn nũa trong xu hướng độc lập, tư tưởng văn hoá dân tộc và trong nỗ lực dung hoà hợp nhất tinh thần nhân dân đời nhà Lê đã đề xướng phương châm: “Hợp vạn hữu vu nhất thư, hội vạn thù vu nhất quán, kinh thế xuất thế, dung dị nhi thế đồng” (Hợp tất cả cái có, biến thành một cái không, đem muôn cái sai khác nhau làm thành một cái thế xuyên suốt nhất quán, hành xử ở đời hay xuất thế gian, thảy đều khác nhau ở cái dụng mà vẫn giống nhau ở cái bản thể chúng).

Theo lời văn bia chùa Tam Giáo ở Kim Bảng (Nam Định) đời Lê Cảnh Hưng (1759), do đó cái tinh thần tin thờ Trời trở thành triết lý sinh tồn của dân tộc, trở thành ý lực của văn hoá tư tưởng VN bằng cách đồng hoá mọi tư tưởng khác biệt vào cái đạo thờ Trời bao quát duy nhất theo đường lối:

“Hoa chủ vi thành vô thượng vị
Giao quần lưu tác bất nhị lưu”.

(Hoà hợp các màu vị khác nhau, thành cái màu vị cao tột, xoay trộn các vòng nước khác nhau, hợp thành một dòng nước chung, tạo nên một sinh lực tinh thàn dồi dào phong phú và thuần nhất).

Đến thơi cận kim, Trần Cao Vân đã nối tiếp cái truyền thống ấy mà phát triển nguyên lý “Hợp chúng đồ ư nhất quỷ, hội vạn lý ư nhất nguyên”. (Hợp các đường nhỏ lại, thành một con đường chính, hợp hết thảy các học thuyết lại trở về một nguyên lý duy nhất), tạo thành một phong trào vận đọng lớn, toàn bộ xu hướng văn học nội ngoại thành căn bản một nền văn hoá toàn diện phong phú và đơn nhất tinh thần, theo lời Lê Quí Đôn, đó là Đạo Trời: “Càn Khôn nhất sanh ý”.

Lòng tin Đạo thờ Trời được diễn tả phổ biến rộng rãi trong thi văn, văn học xưa nay, không một tác phẩm văn học nào không tỏ bày sự tin tưởng ở lẽ công bằng đạo đức chính trực, người thiện được đền bù, kẻ ác bị trừng phạt tai nạn. Nhất là Truyện Kiều đầy rẫy những ý tưởng tin thờ Trời như:

“Mới hay muôn sự tại Trời,
Cơ duyên cũng bởi lòng người mà ra”.

Rõ nét như trong truyện Nhị Độ Mai:

“Trời nào phụ kẻ trung trinh,
Dầu vương nạn ấy, ắt dành phúc kia.
Danh thơm muôn kiếp còn ghi,
Để gương trong sạch tạc bia dưới đời.
Gian tà đắc chí mấy hơi,
Mắt Thần không dấu, lưới trời không dung.
Uy quyền một phút như không
Xem bằng lửa đỏ, ví bằng đám mây”.

Nguyễn Đình Chiểu trong Lục Vân Tiên cũng tỏ ý tin tưởng Đạo Trời:

“Mới hay Thiên Địa chí công,
Muốn sao đựơc vậy như lòng người ta.
Đạo Trời nào phải dâu xa,
Gẫm tại lòng người mới khá thấy ra”.

Tiếp theo đó thì năm 1912, Trần Cao Vân tỏ bày lòng tin thờ Trời rằng:

“Giũ sạch từ đây hết nợ trần,
Để xem ông Tạo mở ngôi Dần
Một tay dựng nổi lò Thiên Địa.
Vạn giáo thờ chung ánh mắt thần”.

Hay là:

“Một ông Vô Cực đứng đầu ngôi,
Tứ Giáo xoay vần mắt sáng soi”……

để bày tỏ ý nghĩa hoà đồng tôn giáo Nho, Thích, Đạo, Gia Tô cùng chung lòng tin thờ Trời. Còn nói đến trong đạo ta thì biết bao Thánh Ngôn Thánh Giáo nói về lòng tin thờ Thượng Đế, là lẽ sống chân chính cao thượng thật không kể xiết, chỉ xin tríchdẫnmột câu làm tiêu biểu như:

“Thân con thân của Cao Đài,
Người con người của Thầy sai xuống trần”.

Trên mấy nghìn năm lịch sử, đến đây lòng tin Đạo thờ Trời của dân tộc sau bao giai đọan chuyển mình, phát triển sâu rộng, đã chuyển hoá cụ thể, thành sự xuất hiện Đạo Cao Đài do Đức Thượng Đế Chí Tôn sáng khai dựa trên tinh thần tín ngưỡng truyền thống cố hữu của dân tộc.

Như vậy, sự tin thờ Trời của chúng ta, lễ thánh Đán Chí Tôn tổ chức hôm nay, không phải là việc hạn hẹp trong nội bộ Cao Đài, từ năm 1926 đến nay, mà thực sự bắt nguồn từ mấy nghìn năm tiến hoá trong tinh thần văn hoá của dân tộc. Như vậy, lòng tin thờ Trời của dân tộc VN không phải là bắt nguồn từ bên ngoài, mà chính là từ bản thân tinh thần của nhân dân trải bao đời mà có. Đó là kết tinh mấy ngàn năm văn hoá tín ngưỡng dân tộc, là sản phẩm đặc sắc văn hoá VN mang tính chất sáng tạo độc đáo thuần túy VN. Như vậy, thờ Trời là yêu nước, yêu Tổ quốc Dân tộc, là kế tục phát huy truyền thống tinh hoa đất nước vậy! Đạo Cao Đài với giáo lý đại đồng qui hiệp, là sự bừng tỉnh tâm linh dân tộc VN nhanh chóng đến cao điểm văn minh tiến bộ.

Kính thưa quí vị,

Bao nhiêu điều dẫn chứng trên đây, đã giải thích qúa đầy đủ và rõ ràng lý do tại sao lại tin thờ Thượng Đế.

  • Lý do thứ nhất là vì bản tính bẩm sinh của con người, tin thờ Thượng Đế một cách tự nhiên tự phát, không cần suy nghĩ.
  • Lý do thứ hai là vì tinh thần hướng thượng tiến bộ, vì lý tưởng một cuộc sống Chân, Thiện, Mỹ, toàn hảo, lợi ích cho phẩm giá con người và hạnh phúc cho xã hội. Long tin thờ Thượng Đế đi từ bản năng hồn nhiên trở thành nhận thức lý trí vững chắc sáng suốt, dựa trên nền tảng triết lý siêu hình và thực nghiệm xã hội một cách lập luận khoa học. Do đó, càng trở nên bức thiết cho cuộc sống con người, như lời văn hào Nga Dostoivsky đã nói: “Dù không thấy có Trời, thì cũng cần tìm ra một ông Trời để thờ”.

Kính thưa quí vị,

Phần tiếp theo, chúng ta thử tìm hiểu vấn đề nên tin thờ Thượng Đế như thế nào? Sau khi đã thấy rõ lòng tin thờ Thượng Đế là bản tính cố hữu bẩm sinh tự nhiên của con người, thì ta cũng cần biết qua nên tin thờ Thượng Đế như thế nào cho đúng lý, cho đúng cách, cho hợp đạo lý văn minh để tránh tiếng mê tín dị đoan, tin nhảm, tin vu vơ…… Vậy, ta cũng nên cần phải biết Thượng Đế là thế nào?

Quan niệm tin thờ Thượng Đế khác nhau tuỳ trình độ căn cơ và cảm tính kinh nghiệm từng người, từng dân tộc, nhưng phổ thông khắp nhân loại là sự tin thờ Thượng Đế, như một Đấng Vô Hình có quyền năng vô thượng hoặc có hình dáng như người theo lời Thánh Kinh nói: “Con người được tạo dựng ra theo hình dáng Đấng Chúa Trời”. Cho nên, rất nhiều dân tộc thờ Thượng Đế theo hình một cụ già phương phi lẫm liệt, áo mão uy nghi đẹp đẽ, hào quang sáng chói, mắt nhìn đầy vẻ trìu mến cứu độ thế gian. Các triết gia gọi đó là cách tin thờ Thượng Đế theo nhân cách hoá. Theo đạo lý Đông Phương gọi đó là tin thờ sự tướng theo diệu dụng, nghĩa là cách tin thờ theo hình tướng cụ thể, để gây cảm xúc tín ngưỡng. Thật vậy, khi tôn xưng ông Trời, Đức Chúa Trời, Đức Thượng Đế, Đấng Tạo Hoá, thì con người cảm thấy có sự cảm thông huyền diệu với Ngài hơn, như có mối liên hệ cảm mến gần gũi khắng khít giữa hai chủ thể cùng tâm tính.

Thượng Đế là Đấng toàn tri, toàn năng, có thể biến hoá hiển hiện ra dưới bất cứ hình tướng nào, nhưng chỉ vin theo hình tướng đó, thì quả thật còn quá ít ỏi, quá thô thiển, chưa xứng đáng muôn một đối với quyền uy tối thượng của Ngài là Đấng Tạo Hoá sinh ra muôn loài vạn vật. Cả Càn Khôn thế giới, nhất là đối với tính cách tuyệt đối của Ngài, mà con người thế gian sống trong vòng hạn hẹp tương đối không thể nào tưởng tượng nổi. Vì thế, các tôn giáo, các triết gia mới đề ra cách tin thờ cao siêu hơn bằng lý trí cần đạt đến Thượng Đế lý tính, khác với Thượng Đế diệu dụng như cách tin thờ theo hình tượng nói trên. Theo cách tin thờ nầy, ta phải thoát ly cách cảm nghĩ cụ thể thông thường mà cần đạt đến Thượng Đế bằng tư duy lý trí trừu tượng, bằng nhận thức tâm linh sâu xa của tâm hồn. Thượng Đế là Đấng Tuyệt đối độc nhất vô nhị, là Đấng Tự hữu nhi Hằng hữu, đấng toàn tri, toàn năng, toàn Chân Thiện Mỹ, đấng Tạo Hoá Càn Khôn Vũ Trụ Vạn Loại, đấng hằng yêu thương từ bi cứu độ muôn người muôn vật, đấng Chúa Tể của muôn loài, cầm cân công bằng cho muôn sự. Đấng Thượng Đế cao siêu vĩ đại vô hạn vô biên, nên ta không thể nói Ngài như thế nầy, Ngài như thế kia. Cho nên, các kinh sách nói đến Ngài đều phải dừng lại ở chỗ không thể nói ra được. Các vị Phật, Thánh, Tiên cũng đều im lặng mà không nói rõ ra được. Ta chỉ có thể cảm biết, nhận thức đựơc Ngài bằng tâm linh qua phương thức chí thành cầu nguyện, lễ bái, qua sự trầm tư mặc tưởng, qua thanh tịnh tâm không đại định mà thôi!

Nhưng bằng cách nào thì cũng luôn phải nắm vững ba qui tắc chính yếu là phù hợp với nhận định lý trí sáng suốt, phù hợp với đạo đức chân chính và phù hợp với lẽ sinh tồn của nhân loại, của xã hội. Không phù hợp với ba qui tắc nầy, ta dễ bị rơi vào tà thuyết, tả đạo, ảo tưởng, vọng niệm sai lầm. Ba qui tắc nầy là ba cột trụ vững chải, để xây dựng một đức tin thờ Thượng Đế chân chính cao thượng, để làm tiêu chuẩn cho mọi quan niệm tin tưởng đứng đắn về Thượng Đế. Đó là con đường cần đạt đến Thượng Đế lý tính. Điều quan trọng nữa là tin thờ Thượng Đế không bằng tinh thần tư tưởng suông mà phải bằng hành động sinh hoạt thực tế, bằng tu tâm sửa tánh, làm lành lánh dữ, làm mọi điều thiện, tránh mọi điều ác, giữ lòng chân thành không bản ngã, không cố chấp si mê, không dục vọng ảo tưởng, không ngạo mạn kiêu căng, nhiệt thành trợ giúp phục vụ mọi người, tích cực phục vụ xã hội nhân sinh. Đó là cách tiếp cận Thượng Đế bằng công phu, công quả, công trình vậy!

Các đặc sắc của Đạo Cao Đài chúng ta là tin thờ Thượng Đế bằng biểu tượng Thánh Nhãn. Thánh Nhãn tiêu biểu cho sự sáng suốt toàn tri linh diệu của Thượng Đế, cho ánh sáng chân lý tuyệt đối, cho trí tuệ bát nhã ba la mật, cho giác ngộ vô thượng, cho tâm thức quang minh. Tại sao không dùng ánh sáng ngọn đèn, ngọn lửa để làm tiêu biểu mà lại dùng hình tượng Thiên Nhãn? Xin thưa: Anh sáng ngọn đèn, ngọn lửa làm sao linh hoạt kỳ diệu thông minh bằng ánh sáng con mắt? Chỉ có ánh sáng con mắt mới trông thấy được cái không màu sắc hình tướng, tỉ như ánh sáng đèn lửa làm sao nhìn thấy được lòng dạ con người trong khi hai người chỉ nhìn nhau bằng mắt mà đã thông hiểu, thấu suốt nhau rồi. Mắt người đã linh diệu như thế, huống hồ mắt Trời, tức Thiên Nhãn (hay Thánh Nhãn) còn linh diệu, minh tuệ đến ngần nào nữa? Anh sáng của Thánh Nhãn là ánh sáng của Thần minh, mà lòng người vốn cũng có sẵn. (Kinh nói: Nhãn thị chủ tâm, lưỡng quang chủ tể, quang thị Thần, Thần thị Thiên, Thiên giả ngã dã) khiến Trời Người có thể gặp nhau, tương thông, tương cảm nhau, để người ta có thể đạt đến chỗ Trời Người hiệp một hay “Thiên Nhân hiệp nhất”.

Một đoạn Thánh Ngôn Thầy đã dạy:

“Bạch Ngọc tư xưa đã ngự rồi
Chẳng cần hạgiới dụng cao ngôi.
Sang hèn trối mặc tâm là quí
Tâm ấy tòa sen của Lão ngồi”.

Chính vì thế, mà đạo Cao Đài khác với phần đông các tôn giáo là không coi con người trên thế gian là có thân phận tội lỗi quá thấp hèn, mà trái lại là đề cao giá trị con người lên tuyệt vời, theo Thánh giáo dạy:

“Tôn trọng người như Tiên, Thánh, Phật,
Thương yêu tất cả chúng sanh linh”.

Cho nên, theo Đạo Cao Đài, tin thờ Thượng Đế không phải có thái độ van xin cầu khẩn, mà chủ yếu là thực hiện đạo đức cao thượng, phát huy cao độ khả năng phẩm giá con người để sánh với Trời, như Thánh giáo dạy:

“Tu là học để làm Trời,
Đâu phải kiếp kiếp làm người thế gian……
……Từ bi bác ái là Thầy,
Con tua bắt chước cho dày lòng con”.

Ôi! Cao siêu vĩ đại đẹp đẽ thay cách tin thờ Thượng Đế như thế! Vừa đầy ý nghĩa đạo lý triết lý cao siêu, vừa có tinh thần nhân bản xã hội, lạitỏ rõ tính cách tích cực tiến bộ hướng thượng, phù hợp xiết bao với trào lưu văn minh khoa học, cực thịnh trên thế giới, cũng như với làn sóng cách mạng xã hội đang lay động khắp nhân loại ngày nay. Cho nên, đó là quan niệm và cách thức tin thờ Thượng Đế hay nhất mà chúng ta nên theo vậy!

Kính thưa quí vị,

Qua sự trình bày trên đây, chắc chắn toàn thể chúng ta đã nhận thức rõ ràng thế nào là tin thờ Thượng Đế và đường lối quan niệm tin thờ Thượng Đế một cách đúng đắn hợp đạo lý và hợp xu thế tiến bộ văn minh của thế giới hiện đại, đặc biệt là theo quan niệm Cao Đài Giáo chúng ta. Thế thì còn gì hơn là nhân Đại lễ Thánh Đán Chí Tôn hôm nay, chúng ta hãy đem sự hiểu biết đó, ý nghĩa tin thờ Thượng Đế chân chính đó mà trọn hiến dâng , chí thành, chí kỉnh hồi hướng Thượng Đế với một lòng tín ngưỡng nhiệt liệt đầy ý thức sáng suốt, với một nguyện lực phấn phát hùng dũng, trọn đời hy sinh, đòan kết phụng thờ lý tưởng Đạo Trời cao cả, vì sứ mệnh tận độ Kỳ Ba.

Trong tinh thần và quyết tâm ấy, toàn thể chúng ta hãy nhất tâm cầu xin Ơn Trên Đức Chí Tôn Tuyệt Đối tối cao ban bố ân phước cho toàn thể đạo đồ trong năm mới được thân tâm an lạc, đạo pháp tinh tiến, Đạo Trời hanh thông, nhân dân lạc nghiệp, thế giới hoà bình, Tổ quốc VN quang vinh hạnh phúc.

Trước khi dứt lời, tôi xin chí thành cầu nguyện Đức Chí Tôn và các Đấn g Thiêng Liêng ban rưới hồng ân Thiên điển phù trì cho tất cả quí Thiên phong Chức sắc và toàn đạo nam nữ khắp nơi được dõngm mãnh trên đường tu học lập công.

Xin trân trọng cám ơn và kính chào liệt quí vị.

Trần Quốc Luyện

Leave a Reply